Obligacja to papier wartościowy, w którym jego emitent stwierdza, że jest dłużnikiem wierzyciela obligacji (zwanego obligatariuszem) i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonych świadczeń, wynikających z obligacji. Innymi słowy to papier potwierdzający, że jego nabywca udzielił emitentowi pożyczki na określonych warunkach, a ten ostatni zobowiązuje się do ich spełnienia w określonym czasie.
Podmiot emitując i sprzedając obligacje zaciąga w ten sposób pożyczkę, a kupujący ją dostarcza mu pieniędzy. Dzięki obligacjom emitent może zaciągnąć pożyczkę u wielu rozproszonych „kredytodawców” nie korzystając z kredytu bankowego, a wielu posiadaczy nawet niewielkiej gotówki, także osób indywidualnych, może stać się „kredytodawcą” nawet potężnych korporacji.
Podstawowym kosztem zawierania transakcji obligacjami są prowizje maklerskie. Z reguły są one niższe, niż w przypadku akcji lub innych instrumentów finansowych, ale i dość mocno zróżnicowane w poszczególnych biurach maklerskich. Wahają się od 0,15 do 0,39% wartości transakcji a jednocześnie wynoszą co najmniej od 3 do 5 zł. Jeśli więc inwestor zamierza być bardzo aktywny na rynku obligacji, powinie dokonać przeglądu ofert biur maklerskich pod tym właśnie kątem.
Stopa zwrotu w terminie do wykupu (Yeld to Maturity, YTM), zwana też wewnętrzną stopą zwrotu.
Jest to stopa dyskontowa, obliczana przez porównanie sumy dochodu (wypłacanych odsetek) i wartości nominalnej z ceną zakupu obligacji. Uwzględnia ona zakumulowany wpływ wypłacanych odsetek przy założeniu trzymania obligacji do dnia wykupu i reinwestowania otrzymanych odsetek po takiej samej stopie procentowej. To ostatnie założenie jest w praktyce nierealne do osiągnięcia, szczególnie w dłuższym terminie, bowiem stopy procentowe zmieniają się w czasie. Jednak wskaźnik ten jest bardzo przydatny nie w szacowaniu stopy zwrotu z danej obligacji a w porównywaniu różnego rodzaju obligacji, w które zamierzamy zainwestować, różniących się ceną, oprocentowaniem i jakością (o różnych ratingach).
Bieżąca stopa zwrotu
Wskaźnik ten to iloraz nominalnej stopy oprocentowania obligacji i ceny jej zakupu. Jeśli kupujemy obligację o wartości nominalnej wynoszącej 1000 zł po cenie 1000 zł, a nominalna stopa procentowa wynosi 5%, to bieżąca stopa procentowa wynosi 5%. Ale jeśli kupiliśmy ją po 980 zł, to wyniesie ona 5,1%. To wskaźnik użyteczny przy ocenie bieżących zmian rentowności obligacji. Obliczając go, inwestor uzyskuje informacje, pozwalające mu podejmować racjonalne decyzje dotyczące zakupu lub sprzedaży obligacji. Jeśli zdarzy się np., że tę samą obligację można na rynku wtórnym (czyli na giełdzie) kupić po 960 zł, to prawdopodobnie będzie to bardzo korzystna okazja. Jej bieżąca stopa zwrotu będzie wynosić 5,21% (50/960*100).
Czas trwania
Czas trwania to średni czas, w którym posiadacz obligacji otrzyma wszystkie odsetki i zwrot wartości nominalnej przy niezmienionej stopie procentowej, mimo zachodzących zmian w wysokości rynkowych stóp procentowych. Określa on więc długość okresu, w którym wartość naszej obligacji jest niewrażliwa na wahania rynkowych stóp procentowych. Dzięki temu wskaźnikowi inwestor może oceniać i redukować ryzyko związane ze zmianami stóp procentowych oraz dopasowywać swoje decyzje o zakupie obligacji danego rodzaju do swojego harmonogramu zaspakajania potrzeb finansowych.
W przypadku handlu obligacjami, podobnie jak w przypadku wszystkich innych papierów wartościowych znajdujących się w obrocie giełdowym, posiadanie rachunku w biurze maklerskim to oczywiście podstawa. Jeśli chodzi o składanie zleceń, to w przypadku akcji sprawa jest prosta. W zleceniu z limitem ceny podaje się cenę akcji w złotych lub w przypadku innego typu zleceń, określa warunki, jakim ta cena ma odpowiadać. W przypadku obligacji w zleceniu podaje się nie cenę, lecz procent wartości nominalnej obligacji. Jeśli np. wartość nominalna obligacji wynosi 100 zł, to podanie w zleceniu kupna ceny 99,1 oznacza, że gotowi jesteśmy ją kupić po 99,1 zł a jeśli chcemy kupić obligację o wartości 1000 zł, to wówczas zapłacimy 991 zł. Trzeba też pamiętać, że w tej cenie kupujemy, lub sprzedajemy nie tylko wartość nominalną, ale i część odsetek, należnych właścicielowi obligacji, proporcjonalną do czasu, w którym był ich właścicielem, a ściślej biorąc do czasu rozliczenia transakcji sprzedaży w Krajowym Depozycie Papierów Wartościowych. Cena rozliczeniowa obligacji, czyli cena, jaką płaci kupujący i otrzymuje sprzedający obligację na giełdzie jest więc równa iloczynowi kursu obligacji i wartości
nominalnej jednej obligacji powiększonemu o wartość odsetek obowiązujących na dzień, w którym powinno zostać przeprowadzone rozliczenie w Krajowym Depozycie Papierów Wartościowych., zgodną z tabelami odsetkowymi. W przypadku, gdy wartość nominalna obligacji podlega indeksacji, dla obliczania ceny rozliczeniowej przyjmowana jest zindeksowana wartość nominalna jednej obligacji na dzień, w którym powinno zostać przeprowadzone rozliczenie w Krajowym Depozycie Papierów Wartościowych. Rozliczenie transakcji obligacji dokonuje się na drugi dzień roboczy (w przypadku akcji jest to trzeci dzień roboczy) po zawarciu transakcji.
Kurs obligacji określany jest w procentach ich wartości nominalnej z dokładnością do 0,01 punktu procentowego.
Dopuszczalna zmiana kursu obligacji w notowaniach ciągłych wynosi +/- 3 punkty procentowe (w notowaniach jednolitych z możliwością rozszerzenia do +/- 6 punktów procentowych), ograniczenia dynamiczne +/- 2 punkty.
Najbardziej popularny sposób inwestowania w obligacje i zarabiania na nich kojarzy się oczywiście z ich kupnem bezpośrednio od emitenta i trzymaniu ich do dnia wykupu oraz pobieraniu co ustalony czas odsetek. Taka strategia inwestycyjna może być stosowana w odniesieniu do każdej obligacji, nezależnie od tego jaki podmiot jest emitentem obligacji. Sprzedaż na rynku pierwotnym trwa jednak bardzo krótko, może też być kierowana do określonej grypy podmiotów. Sposobem na zakup takich obligacji jest rynek wtórny. Dla obligacji emitowanych przez samorządy i przedsiębiorstwa takim rynkiem jest właśnie Catalyst.
Choć nominalne oprocentowanie obligacji może się często wydawać niezbyt atrakcyjne, to jednak można na nich zarabiać także w inny sposób, a zyski są często nie do pogardzenia. Takim sposobem jest zakup obligacji na rynku wtórnym poniżej wartości nominalnej, co zdarza się często i zależy m.in. od czasu pozostającego do wykupu.
Obligacje nie muszą być nudne
W powszechnej opinii inwestowanie w obligacje jest nudne, nie przynosi ani dużych zysków, ani emocji, typowych dla rynku akcji, czy innych bardziej ryzykownych instrumentów. Prawda jest jednak taka, że obligacje stanowią tak zróżnicowaną grupę , że można wśród nich znaleźć i takie, które są niemal pozbawione ryzyka i przynoszą niewielki dochód a ich ceny na rynku giełdowym zmieniają się w bardzo niewielkim zakresie, jak i takie, które dostarczają nie lada wrażeń i mogą być źródłem sporych zysków i równie pokaźnych strat. Ostatnie miesiące na rynku przyniosły liczne tego dowody.
Obligacje na każdą okazję
Analogicznie, jak w przypadku akcji, czy kontraktów terminowych, gdzie możliwa jest gra zarówno zna zwyżkę cen, jak i na ich spadek, zróżnicowanie rodzajów obligacji powoduje, że można na nich zarabiać zarówno podczas fazy obniżania się rynkowych i oficjalnych stóp procentowych, jak i w czasie ich wzrostu.
Obligacje nie dla każdego
Przyjęło się, że inwestujący w akcje nie potrzebują do niczego obligacji, i że na obu tych rynkach działają inwestorzy zupełnie innego typu, którzy nie mają ze sobą nic wspólnego. Tymczasem racjonalnie działający inwestor konstruuje swój portfel z różnych składników i obligacji nie może w nim zabraknąć. Pełnią one w nim dwie funkcje: stabilizatora wartości portfela i czynnika ograniczającego ryzyko oraz instrumentu, dzięki któremu pieniądze czekające na prawdziwe inwestycyjne okazje nie leżą bezczynnie, lecz przynoszą być może niewielki, ale pewny dochód. Obligacje są też niezbędnym składnikiem wielu bardziej ryzykownych strategii, wykorzystujących np. opcje lub kontakty terminowe. Za ich pomocą można także samodzielnie sporządzić na własny użytek produkt strukturyzowany, dostosowany do własnych potrzeb, przewidywań i strategii.
Istnieją cztery rodzaje ryzyka, związane z inwestowaniem w obligacje:
- ryzyko wypłacalności emitenta: mimo istnienia różnych form zabezpieczenia, stosowanych już na etapie przygotowania i przeprowadzenia emisji obligacji, nigdy nie można całkowicie wykluczyć ryzyka związanego z tym, że emitent obligacji zbankrutuje lub nie będzie miał w odpowiednim terminie środków na wywiązanie się z obligacyjnych zobowiązań. Oczywiście ryzyko to jest bardzo zróżnicowane w zależności od rodzaju emitenta.
- ryzyko stopy procentowej: ceny wszystkich rodzajów obligacji, jak i wysokość oprocentowania obligacji o zmiennej stopie procentowej są zależne od kształtowania się oficjalnych i rynkowych stóp procentowych w przyszłości. Różne rodzaje obligacji są narażone na tego typu ryzyko w różnym stopniu. Najbardziej wrażliwe są ceny obligacji o stałym oprocentowaniu oraz obligacje o najdłuższych terminach do wykupu. Ryzyko wiąże się i z niepewnością, co do wielkości dochodu z obligacji w przyszłości, jak i ryzyka niekorzystnego zmiany ich ceny. Ceny obligacji o stałym oprocentowaniu (w tym zerokuponowych) spadają, gdy rosną oficjalne i rynkowe stopy procentowe. Przy spadających stopach procentowych rosnąć będą ceny tych obligacji ale także i tych o zmiennym oprocentowaniu, które zapewniają odsetki wyższe, niż nowoemitowane papiery.
- ryzyko przedterminowego wykupu obligacji: ryzyko jest zdecydowanie najmniej „groźne”, dla inwestora indywidualnego. Otrzyma on bowiem kwotę odpowiadającą wartości nominalnej obligacji, jednak zostanie pozbawiony możliwości korzystania z odsetek, na których otrzymywanie liczył jeszcze przez kilka kolejnych lat. Nie ponosi jednak realnej straty a uwolniony przed terminem kapitał może ulokować w inny sposób.
- ryzyko inflacji: w przypadku obligacji o stałej stopie procentowej, ich ceny spadają, gdy inflacja rośnie, ponieważ siła nabywcza odsetek się zmniejsza. Te obligacje nie stanowią więc dobrej ochrony przed inflacją. W warunkach wysokiej inflacji należy inwestować w te obligacje, których stopy zwrotu przekraczają oczekiwany wzrost inflacji, a więc w obligacje o zmiennym oprocentowaniu, których stopa zwrotu dopasowuje się do poziomu rynkowych stóp procentowych.
Jest bardzo wiele rodzajów obligacji, różniących się między sobą bardzo konkretnymi cechami i właściwościami. To pozwala na wybór odpowiedniej dla siebie zarówno emitentowi, jak i inwestorowi.
Podmiot emitujący:
- skarb państwa
- jednostki samorządu terytorialnego
- spółki
Sposób oprocentowania:
- o stałym oprocentowaniu
- o zmiennym oprocentowaniu,
- indeksowane,
- obligacje zerokuponowe (bez kuponów odsetkowych)
Rodzaj praw, przysługujących obligatariuszowi:
- z prawem pierwszeństwa do nabycia po określonej z góry cenie, akcji spółki z pierwszeństwem przed jej akcjonariuszami,
- zamienne na akcje,
- z opcją wykupu na żądanie emitenta,
- z opcją wykupu na żądanie właściciela (obligatariusza)
Termin wykupu:
- krótkoterminowe, dla których termin wykupu ustalony jest na okres od roku
- średnioterminowe, o terminie wykupu od 1 do 5 lat
- długoterminowe, których termin wykupu jest ustalony na ponad 5 lat, w praktyce najczęściej w Polsce spotyka się obligacje 10-letnie, na rynkach zagranicznych, np. amerykańskim nawet 30 letnie.
Długość „życia” obligacji, czyli czas pozostający od emisji do wykupu oraz czas od ich zakupu przez inwestora do wykupu ma bardzo istotne znaczenie.
Wartość nominalna – wartość, na którą opiewa obligacja i którą jej emitent zobowiązuje się w określonym czasie zwrócić właścicielowi obligacji
Oprocentowanie nominalne – określa wysokość odsetek, jaki emitent obligacji zobowiązuje się w określonych terminach wypłacić właścicielowi obligacji lub określa metodę określania wysokości tych odsetek w poszczególnych okresach odsetkowych
Przykład: jeśli wartość nominalna obligacji wynosi 1000 zł a nominalne oprocentowanie jest stałe i zostało określone na 5% w skali rocznej i wypłata odsetek została ustalona na koniec roku, właściciel obligacji otrzyma 50 zł odsetek w ustalonym terminie
Termin wykupu – to określona przez emitenta data, po której upływie zobowiązuje się do zwrotu posiadaczowi kwoty równej wartości nominalnej obligacji. Może on być ustalony na konkretny dzień, co nie zawsze oznacza, że w tym dniu należna kwota trafi do właściciele obligacji. Może być też ustalony plan spłaty obligacji, rozłożony na pewien czas. W przypadku niektórych obligacji możliwy jest wykup przed wyznaczonym terminem albo na żądanie emitenta, albo na żądanie właściciela obligacji. Ta możliwość musi jednak być dopuszczona w dokumencie, na podstawie którego obligacja jest emitowana.
Rentowność obligacji – zysk właściciela obligacji wynika nie tylko wysokości nominalnego oprocentowania, ale zależy też od ceny, jaką za nią zapłacił. Często jest tak, że emitent sprzedaje obligację nie po cenie równej wartości nominalnej, lecz niższej od niej lub wyższej. Np. jeśli roczną obligację o wartości nominalnej 1000 zł i nominalnej stopie procentowej równej 5% emitent sprzedaje na rynku pierwotnym po 985 zł, to jej rentowność wyniesie 6,5%.
Okres odsetkowy (terminy odsetkowe) – okres, za który emitent wypłaca odsetki. Najczęściej jest to rok, ale bywają też obligacje, z których odsetki wypłacane są częściej, na ogół raz na pół roku. Jeśli emitent nie dokonuje okresowej wypłaty odsetek, to zgodnie z ustalonym okresem odsetkowym dokonuje się tzw. kapitalizacji odsetek, czyli dolicza się je do wartości nominalnej i oprocentowanie w kolejnym okresie odsetkowym nalicza się od tej sumy.
Kurs obligacji – podawana w tabeli notowań cena obligacji, wyrażana jako procent wartości nominalnej obligacji, bez uwzględnienia należnych za dany okres odsetek
Cena rozliczeniowa obligacji – jest to cena jaką faktycznie musi zapłacić nabywca obligacji w transakcji giełdowej. Zawiera ona oprócz kursu obligacji także wartość należnych za dany okres odsetek, do otrzymania których nabywa prawo wraz kupioną obligacją.
Przewidywalność
Obligacje są papierem wartościowym pod wieloma względami o wiele bardziej przewidywalnym, niż np. akcje. Są emitowane na ściśle określony czas, po którym następuje zwrot zainwestowanego kapitału. Akcje zaś są papierem bezterminowym. Ściśle określone są też terminy wypłaty odsetek, podczas gdy wpłata dywidendy z akcji nie jest ani określona co do wysokości, ani co do terminu wypłaty. Bardziej przewidywalne są też dla określonych rodzajów obligacji zmiany ich wartości na rynku wtórnym.
Ryzyko i gwarancje
Z posiadaniem akcji, znajdujących się w obrocie publicznym nie są związane żadne gwarancje, ani dotyczące udziału w zysku, poprzez wypłatę dywidendy, ani tym bardziej zwrotu zainwestowanego kapitału. W przypadku likwidacji lub upadłości spółki, akcjonariuszom przypada udział w majątku, pozostałym po likwidacji spółki i spieniężeniu jej majątku, jednak ich prawa są realizowane dopiero w ostatniej kolejności, po spłaceniu wierzycieli, w tym posiadaczy obligacji. Niektóre rodzaje obligacji posiadają gwarancje spłaty, niezależnie od kondycji podmiotu, który je wyemitował. Bywają też obligacje, których spłata zabezpieczona jest majątkiem jej emitenta.
Obligacje charakteryzują się też z reguły mniejszą zmiennością cen na rynku wtórnym, a zmienność często bywa utożsamiana z ryzykiem
Płynność
Obligacja jest papierem wartościowym, który można sprzedać na rynku wtórnym, odzyskując zainwestowane środki. Tym różni się od lokaty bankowej, której wcześniejsze niż w ustalonym terminie zakończenie wiąże się najczęściej z utratą odsetek.
Dochód wyższy niż z lokat bankowych
Obligacje z reguły są źródłem odsetek przewyższających te, które banki oferują w przypadku lokat. Obligacje komunalne i korporacyjne są znacznie bardziej atrakcyjne, niż lokaty. Czasem zdarza się tak, że emitent obligacji oferuje jej nabywcy także dodatkowe świadczenia niepieniężne, np. uprawnienia do zamiany obligacji na akcje lub objęcia kolejnej emisji obligacji. Częstym świadczeniem dodatkowym w przypadku obligacji komunalnych są ulgi w podatkach lokalnych, przysługujące posiadaczowi obligacji.
Ustawa o obligacjach z 29 czerwca 1995 r. określa, że emitentami obligacji mogą być:
- podmioty prowadzące działalność gospodarczą, posiadające osobowość prawną oraz spółki komandytowo-akcyjne’
- gminy, powiaty, województwa, związki tych jednostek oraz miasto stołeczne Warszawa (Warszawa z tej możliwości właśnie niedawno skorzystała, emitując w lipcu 10-letnie obligacje o łącznej wartości 600 mln zł),
- inne podmioty posiadające osobowość prawną, upoważnione do emisji obligacji na podstawie innych ustaw,
- instytucje finansowe, których członkiem jest Rzeczpospolita Polska lub Narodowy Bank Polski lub przynajmniej jedno z państw należących do Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) lub bank centralny takiego państwa, lub instytucje, z którymi Rzeczpospolita Polska zawarła umowy regulujące działalność takich instytucji na terenie Rzeczpospolitej Polskiej (jednym z przykładów emisji tego typu są obligacje WIB0908 wyemitowane przez Europejski Bank Inwestycyjny, której termin wykupu upłynął 15 wrześnie 2008 r.).
Wszystkie cechy i zalety obligacji można w pełni wykorzystać w warunkach, gdy na rynku mamy szeroki i łatwy dostęp do wielu rodzajów obligacji, które można w każdej chwili z łatwością kupić i sprzedać. Taką właśnie rolę ma pełnić rynek obligacji Catalyst. Na nim koncentrować się będzie rozproszony do tej pory obrót wszelkiego rodzaju papierami dłużnymi, zarówno komunalnymi, jak i korporacyjnymi.
Intencją Giełdy, która podjęła się zadania utworzenie nowego rynku jest poprawa płynności handlu obligacjami oraz stworzenie płaszczyzny, na której spotykać się będą różne grupy inwestorów.
Dzięki rynkowi Catalyst emitenci i nabywcy obligacji uzyskują nową możliwość handlu tymi papierami, pozwalając np. na wcześniejszą ich sprzedaż i odzyskanie zainwestowanych pieniędzy i ulokowanie ich ponownie w inne instrumenty. Cały system finansowania poprzez papiery dłużne staje się przez to bardziej atrakcyjny, płynny, elastyczny i sprawny.
Dzięki nowemu rynkowi znacznemu rozszerzeniu ulegną możliwości korzystania z rynku wtórnego, czyli wcześniejszego pozbycia się obligacji oraz wykorzystywania różnic kursowych oraz zmieniających się stóp procentowych. Dodatkowo inwestorzy indywidualnie i detaliczni będą mieć możliwość zakupu obligacji dostępnych do tej pory jedynie dla dużych inwestorów indywidualnych, kupujących bardzo duże pakiety obligacji jednego emitenta, a ci zaś będą mieli większe możliwości handlu nimi i dywersyfikacji swojego portfela.
W ten sposób pojawia się szansa na rozwój tej formy finansowania przedsięwzięć gospodarczych w Polsce, czyli z jednej strony pozyskiwania kapitału przez podmioty potrzebujące go, a z drugiej strony rozszerzają się możliwości korzystnego i elastycznego lokowania wolnych środków przez większą niż dotąd grupę inwestorów instytucjonalnych i indywidualnych.
Obligacje korporacyjne
Obligacje korporacyjne, czyli emitowane przez różnego rodzaju przedsiębiorstwa, stanowią u nas jeszcze niezbyt duży segment rynku papierów dłużnych. Do tej pory z reguły obligacje emitowane przez firmy były kupowane niemal w całości przez banki polskie lub zagraniczne. Największe emisje obligacji przeprowadzały firmy telekomunikacyjne, np. Telekomunikacja Polska czy Netia. Są one atrakcyjne dla inwestorów ponieważ ich oprocentowanie jest wyższe niż obligacji skarbowych.
Obligacje agencji rządowych
W Polsce obligacje emitowane przez różnego rodzaju agencje rządowe nie są ani zbyt liczne, ani zbyt popularne wśród inwestorów. W innych krajach o bardziej rozwiniętych rynkach finansowych maja one spore znaczenie.
W ostatnim czasie zaczynają się pojawiać w Polsce nowe inicjatywy w tym względzie. Przykładem może być przeprowadzona przez Bank Gospodarstwa Krajowego w sierpniu 2009 r. emisja pierwszej transzy obligacji o wartości nominalnej wynoszącej 600 mln zł., z której środki zasilą Krajowy Fundusz Drogowy.
Obligacje komunalne
Obligacje komunalne to papiery dłużne emitowane bądź przez jednostki samorządu terytorialnego, czyli gminy, miast lub ich związki albo też przez firmy świadczące usługi komunalne, których właścicielem są jednostki samorządowe. Tego typu obligacje może emitować gmina np. w celu sfinansowania budowy drogi czy oczyszczalni ścieków, może też w ten sposób pozyskiwać środki miejskie przedsiębiorstwo zajmujące się dostarczaniem ciepłej wody. Tego typu papiery są obarczone ryzykiem nieco większym niż obligacje skarbowe, ale znacznie mniejszym, niż obligacje przedsiębiorstw komercyjnych.
Obligacje zamienne
Obligacje zamienne są dość specyficznym rodzajem papieru wartościowego. Oprócz zwykłych świadczeń typowych dla obligacji, czyli zobowiązania emitenta do ich wykupu oraz zapłaty odsetek, zwierają też zobowiązanie do ich zamiany, najczęściej na akcje, rzadziej zaś na inne papiery tego samego emitenta, czyli np. na inne obligacje przez niego sprzedawane.
Obligacje zerokuponowe
Choć większość inwestorów i zwykłych ciułaczy jest przyzwyczajona do tego, że kupując obligacje, odsetki, czyli wynagrodzenie za pożyczenie ich emitentowi pieniędzy, otrzymuje po pewnym czasie,. W naszych warunkach najczęściej po roku. Tymczasem bardzo korzystnym rozwiązaniem może być zakup obligacji zerokuponowej, czyli takiej, której emitent nie oferuje żadnych odsetek, tylko sprzedaje ją po cenie niższej, niż cena wykupu. W praktyce oznacza to, że „odsetki” dostajemy niejako z góry. To stawia nabywcę tego typu papierów w znacznie lepszej sytuacji, niż e tego, który odsetki dostaje po roku. Chodzi głownie o możliwość reinwestowania środków.
Ocena ryzyka jest istotna dla każdego rodzaju inwestycji. Jednak przypadku obligacji, mimo, powszechnie panującej i w dużej mierze słusznej opinii o mniejszym stopniu ryzyka w porównaniu np. z akcjami, ocena ryzyka niewypłacalności ich emitenta ma z różnych względów bardzo duże znaczenie. Najbardziej znane agencje publikujące tego typu oceny, zwane ratingami, to Moody’s, Standard & Poors,, Fitch. Polskie przepisy nie wymagają obowiązkowego nadawania ratingu obligacjom, z wyjątkiem emisji kierowanych na rynki zagraniczne. Jednak rating podnosi wiarygodność i prestiż podmiotu emitującego obligacje. Agencja przed nadaniem ratingu analizuje szczegółowo kondycję finansową emitenta obligacji i perspektywy rozwoju oraz wszelkiego rodzaju czynniki ryzyka. To zaś ma wpływ na koszty pozyskiwanego przez ten podmiot kapitału, czyli cenę sprzedaży obligacji lub ich oprocentowanie. Papiery o wyższym ratingu dają z reguły niższe odsetki lub są sprzedawane po wyższej cenie. W myśl żelaznej na rynku kapitałowym zasady, mówiącej, że im mniejsze ryzyko, tym mniejszy zysk. Rating odzwierciedla poziom ryzyka kredytowego emitenta obligacji, wyrażanego za pomocą określonych symboli. Rating jest nadawany nie tylko przy okazji emisji obligacji ale także weryfikowany aż do momentu wykupu obligacji.
Dochód z obligacji podlega opodatkowaniu podatkiem od dochodów kapitałowych, czyli tzw. podatkiem Belki, podobnie jak dochód z akcji, odsetek od lokat itp., który wynosi 19%. W przypadku obligacji opodatkowany jest zarówno dochód wynikający z różnicy między ceną kupna a ceną sprzedaży obligacji, jak i z odsetek, czy dyskonta, w przypadku obligacji sprzedawanych poniżej wartości nominalnej. W przypadku obligacji kupionych i trzymanych przez nabywcę przez dłuższy czas, nie ma problemu. Pojawia się jednak pewna komplikacja, gdy aktywnie handlujemy obligacjami na giełdzie. Podatek od odsetek płaci bowiem osoba, która otrzymuje je od emitenta. Ale cena rozliczeniowa obligacji na giełdzie zawiera odsetki należne proporcjonalnie do upływu okresu odsetkowego. Oznacza to, że sprzedający w październiku obligację od której emitent wypłaci odsetki na koniec grudnia, otrzyma odsetki należne za okres od stycznia do października w ramach ceny rozliczeniowej, mimo, że emitent jeszcze ich nie wypłacił. Zapłaci je nabywca obligacji. Jednak znajdzie się on w grudniu w kłopotliwej sytuacji. Emitent wypłaci mu kwotę odsetek za cały rok, jednak podatek także będzie musiał zapłacić od całej tej kwoty, chociaż odsetki za dziesięć miesięcy „oddał” sprzedającemu. Zakładając teoretycznie, że kwota odsetek wynosi 60 zł rocznie, kupując obligację pod koniec października nabywca zapłaci odsetki za dziesięć miesięcy, czyli 50 zł sprzedającemu. W grudniu dostanie od emitenta 60 zł, od czego zapłaci podatek w kwocie 11,4 zł (60*0,19). Na „odsetkowej” części transakcji poniesie więc niewielką stratę (60-50-11,4= -1,4 zł. Z tego wniosek, że nie opłaca się kupować obligacji pod koniec okresu odsetkowego, lecz jak najbliżej jego początku (w praktyce najczęściej na początku roku lub półrocza, jeśli mamy do czynienia z półrocznym okresem odsetkowym).
